بدل فقير حجي

بدل فقير حجي

 سنسبق الزمن قليلا  و هنا بالتأكيد أعني الزمن المالوف و المتعارف عليه في عقولنا وقوانيننا و تقاويمنا لنصل الى يوم محدد و ساعة محددة و دقيقة محددة الا و هي لحظة وداع و مفارقة  الرئيس مام جلال للحياة . و ان كان مجرد تصور و افتراض الحالة و الحدث بحد ذاته مبعثا و نذيرا للشؤم و البلاء و الشرّ  في رأي البعض الا ان ذلك في رأينا حالة صحية كوننا لانبحث في العواطف و المشاعر و كونها مؤطرة و خاضعة لقوانين و سنن الطبيعة و التي سببتها الالهة منذ البدء على جميع البشر و لم يستثني منها احدا ، من جهة اخرى فأن الموت و عقائد مابعده و مايترتب منه يعتبر جزءا اصيلا من فلسفة و ميثولوجيا حضارة ميسوبوتاميا بصورة عامة و الجزء الكوردستاني منه بصورة خاصة و يتجلى ذلك واضحا في ملحمتي كلكامش البابلية و الامير مح الكوردية ، و من ثم لأسباب اخرى موضوعية و منهجية و هي الاهم سنذكرها في سياق المقال هذا ..

عموما ان لموت الانسان تأثير عظيم نتيجة الفراغ الكبير الذي يتركه ، الا ان ذلك يقتصر على الدائرة الضيقة الاولى من حوله و التي تضم ذويه و احبائه و اصدقائه ، اما موت القادة و الرؤساء و الملوك و خاصة في الدول الغير ديمقراطية فأن تاثيره يتعدى ذلك بكثير و يشمل حلقات اوسع و اشمل و اعظم و احيانا عدة تسبب في قلب الموازين و تغير مجرى الكثير من الاحداث و تفرز برامج و خرائط جديدة لعلاقات جديدة على المستويين و البعدين التكتيكي و الاستراتيجي و في الصعيدين الداخلي و الخارجي .

الرئيس جلال الطالباني (مام جلال ) هو رجل دولة من الطراز الاول بأمتياز و هو احد اكبر قادة الحركة التحررية النضالية الكوردستانية الجنوبية و منذ اكثر من ثلاثة عقود ، لذا فأنه بغيابه و رحيله الدائم و الابدي سيتسبب حتما في حدوث جزءا مما ذكرناه و خاصة على صعيد الاسرة الكوردستانية ، و بما ان الاكراد يمثلون احد المكونات و الاطراف الثلاثة الرئيسية في العراق فأن التأثير سيشمله ايضا و لكن بدرجة اقل بكثير من الحالة الاولى خاصة و ان الولاء و الانتماء لدى العراقيين لم يعد على اسس وطنية ، بل اضحت و ستبقى لأمد طويل الاثنية و العرقية و الطائفية و المذهبية و التحرك و السير وفق و ضمن الاجندات الاقليمية و الخارجية هي المرجعية و الاطار و الغطاء و الهدف الذي يعملون في ظله و لأجله . و قد تتدخل قوى دولية و اقليمية للحفاظ على التوازن الذي سيختل في حال رحيل الطالباني بين القوتين الرئيسيتين في اقليم كوردستان العراق و المتمثلة بالحزبين الرئيسين الديمقراطي الكوردستاني و الاتحاد الوطني الكوردستاني و بالطبع فأن ذلك التدخل لن يكون من اجل كرم و سواد عيون الاكراد و لكن بالتأكيد من اجل اجندات خاصة تحفظ و تأمن لهم مصالحهم .

لنبحث الموضوع داخليا اي ضمن الاسرة الكوردستانية او الكوردية تحديدا .

الطالباني من مواليد 1933 قرية كلكان ـ كويسنجق ـ اربيل .. انظم الى الحزب الديموقراطي الكوردستاني ( اتحاد الطلبة ) و هو في سن الرابعة عشرة من عمره ومن ثم اصبح عضوا في لجنة مركزيته عام 1951 و هو لايزال في الثامنة عشر ، و بعدها بثلاثة سنوات 1954 انتخب ليصبح عضوا في المكتب السياسي للحزب المذكور ، تخرج من كلية الحقوق بغداد لعام 1959 ، و كان الطالباني من اشد المعجبين بشخصية البارزاني مصطفى على اعتباره الاب الروحي للشعب الكوردي و قائد ثورته التحررية و هو الذي اشترى احدى شعرات رأسه في ايام الدراسة بمبلغ ثلاثة دنانير وذلك يعني الشيء الكثير و الكبير ، و بالمقابل فأن البارزاني ايضا تأثر به و احبه و أطلق لقب ( المام ) اي العم على ذلك الشاب الثائر و ذلك لحكمته و دهائه و حنكته و فطنته الفائقة و المتميزة . و لكن ذلك العقد الاجتماعي و السياسي او العلاقة الروحية و النضالية بينهما لم ت

المزيد

Qewlê Lawikê Pîrano

 

1- hey lawekî pîrano :

heyameka denga me bê

te me’nî heyne ceng bi nîşan ….

 

2- hey lawekî pîrano :

yarî hene heya diken

denga dibên te pêwanî rikêba

destê wan yî li celewa

çavê wan mi’eleq li stêrra di mînî  li hewa….

 

3- hey lawekî pîrano :

min cindî siwarek di vêt ji malêt adîya

û min minêdîyek ji mêra meleka biçite ser banêt bilind bang di dêrî

bor berdaye bora bînî

bo bestîya havil birî ….

 

4- hey lawekî pîrano :

şêr derketin ji bîşa

bazî firîn ji mewtina

feqîrêt xudan kerem  rabûn ji ber berêt mêrava….

 

5-hey lawekî pîrano:

ev dinya bi çî dimînî ?

bi dilê ne  layîqa û aşiqê peza kuvî dimînî .

nalînêt min di ên weke yêt dil bi  birîna  

û erzinkêt min di ên weke yêt dil bi kovana

xozî li pê wan nalîn û erzinka ez bi çobama ….

 

6- hey lawekî pîrano :

heke te ne kivanî  kişandî

û heke te ne tîrek meşyandî

û heke te ne birînek xiweyandî ….

 

7- hey lawekî pîrano :

heke te ne kivanî kêşayî

û heke te ne birîne xiweyayî

û heke te ne tîre meşyayî ….

 

8- hey lawekî pîrano :

her kêlekê kalyek

û her milekî  nalyek .

ew hala besta zumanî

heta kirim nekevne binê dinanî

kale kala cegerê ne birî ji batmanê ….

 

9- hey lawekî pîrano :

ew halê wî bê hîvî

û heta kirma didanê wî jî nekire nîvî

kale kala cegerê ne birî ji hîvî ….

 

10- hey lawekî pîrano:

ev dinya bi çî dimînî ?

bi dilê ne layîqa di mînî

mîna berxekî wekî beharê û seyadê mîra ji ber makê bi hilînî ….

 

11- hey lawekî pîrano :

heke tu ney mal hiştî

û heke tu ney dil birijtî

û heke tu ney gîyan kuştî ….

 

12- hey lawekî pîrano :

mal hiştîya malê xiwe di vêt

 û dil birijtîya dilê xiwe divêt

û gîyan kuştîya gîyanê xiwe divêt ….

 

13- hey lawekî pîrano :

her kêlekê kalyek

û her milekî nalyek .

belê te ne rastîya zimêne

û te ne sunda bi sultêne

belê evebû xilmeta te lê gîyan dida ….

 

14- hey lawekî pîrano :

wextê te mertal havête nêva mila û te xirrand

û te maş û cembeqî ji mîrê mezin distand

lew mîrê mezin berê xiwe ji te werdigêrand ….

 

15- hey lawekî pîrano :

zemanekî birme mezin meydana meleka ,

 min kor dîtin bi dav û dahol

xendek hebûn bi nehîn

min zor di wan kor û xendekada dîn

ewin yêt ser gerdenî û gêla cehnîv bi nehîn

belê ser rumê wan şikestî ….

 

16- hey lawekî pîrano :

leng nebe da leng te ne xiwînin

xiwe bi ruma rastîyê venê ,

bila te bi dest ne vekişînin

pêt lenga di rikêbada namînin

destê lenga sêfa na qefilînin

xam û inkar , leng û berdoleng dê li xurbetêt giran da mîmin

belê dilê xiwedan îman û xiwedan irkana ,

çu cara ji mêr û muhebeta sultan şîxadî xalî na mînin ….

 

17- hey lawekî pîrano :

rojekê dê pêyêt lenga ji rruyê vê xirabe fênîyê kişînin

û dê zîna ser kivalara xiweşînin

û xam û inkar leng û berdoleng dê di xurbetêt giranda mînin

belê dilê xiwedan îman û xiwedan irkana ,

ji mêr û muhebeta sultan şîxadî na mînin ….

 

18- hey lawekî pîrano :

here kind neke borê teye

avê bidê bi sehet

cehî bidê bi qîyas

bejneke te ye bilind

gerdeneka te ye xas

rast pajo bi rêda

êba serê sumê derke

ji ew paş borê xiwe li mezin meydana melka bi sereder ke ….

 

19- hey lawekî pîrano :

zemanekî ez birme mezin meydana meleka

min dît ezî cindî û borê min borê cindîya

û silyêt min pêlê dikirin silîyêt ceng çîya ….

 

20- hey lawekî pîrano :

zemanekî ez birme mezin meydana melka ez ney cindî

borê min ne borê cindîya

û silyêt min pêlê dikirin ne silyêt ceng çîya ….

 

21- hey lawekî pîrano :

ez birme ber dolenge

borê min kêşane ber xerbende

silîyêt min bune silîyêt lenge

hey ho te malik nebit wêran ,

te şermezar kir lawikê pîre….

 

22- hey lawekî pirano:

birênê mêlê çî kir

xiwe di dilê sultan Birahîm bi cî kir

lew sultan Birahîm xoristan terk kir ….

 

23- hey lawekî pîrano :

sultan Birahîm terk kir xoristane

nedera xiwe da nedera xasane

lew bû rêzanekî ji wan rêzane….

 

24- hey lawekî pirano :

mêra mîre

ronaya dilêt feqîre

bar tê nebit çu cerig kure ….

 

25- hey lawekî pîrano:

mêra meleke

ronaya dilêt aşiqe

bar tê nebit xiwedanêt şike ….

 

26- hey laweki pîrano :

mêra meleka fesale

û ciwanê bi çite bale

dest kuja wî ye helale ….

 

27- hey lawekî pîrano :

mêra meleka heqîqete

û ciwanê bi balve di herite

û pîrînyekê lê di kete

dê ji êbê betal kete ….

 

28- hey lawekî pîrano :

dê betal ket ji êbê

û di pişt êk û duda meken xêbê

lêk rûnên bi heqîya Şîxadî û melik Şêx Sin ,

vêkra bi ken heq û hisêbê ….

 

29- hey lawekî pîrano :

banga mine bo xudanêt me’rîfetê

 mêra meleka bi kefte sunetê

nekefte xulfetê

îro dinyaye , sube bangê axretê ….

 

30- hey lawekî pîrano :

banga mine bo xiwdan esla

ne bo bê esla

xiwedan esil bo xiwe vedşêrin

belê bê esil nizanin bo xiwe veşêrên

di çine ser banêt bilind û bang di dêrin ….

 

31- hey lawekî pîrano :

sil nabin çekêt cindîya

xalî nabit ji dilêt şewqîya

mêr û meleke xalî nabin ji mezelêt pis adîya ….

 

32- hey lawekî pîrano :

zemanekî birme mezin meydana meleka

min sê kor di dîtin di kûr di tarî

min cindîyêt mîr di dîtin di dîwanî

ew di mejxulin bi surra sultanî ….

 

33- hey lawekî pîrano :

li te cayîze mêrê derwêş sê borêt wî di rabest hebin

şehekî cergehî

kimêlekî meydanî

bozekî roja qetlê ….

 

34- hey lawekî pîrano :

av na minit , ile selîbek ji selîbêt kanîya

û gîya jî na mînit , ma  , li mêrgekê  ji mêrgêt eslîya

mêr û meleke xalî nabin ji mezelêt pis axîya ….

 

35- hey lawekî pîrano :

min zênare li wê rojê

li zavîyê li zinarê li axir rojê

dê bi çengilê xafil û zalima girin û havêjne binê dojê ….

 

36- hey lawekî pîrano :

hola mine dure dirêj

min cindîyêt mîr dîtin di mest ne di gêj

borê xiwe bestibûn ji mêj ….

 

37- hey lawekî pîrano :

المزيد

أسنان الرئيس بارزاني

 

بدل فقير حجي

 

كلمة عظيمة و مفيدة و جميلة تبتدأ بها القرآن الا و هي أقرأ ، و لو كرمني الله بالنبوة لرجوت و طلبت منه ان تكون اول كلمة يكلف بها الوحي لأنزالها هي فعل الامر : (( نظف )) و ان تكون مايليها من كلمات الاية أو الاصحاح هي : …..أسنانك ثلاثة مرات في اليوم الواحد و كنت سأسمي الفصل الاول من كتابي المقدس سفر أو سورة الأسنان ..

ربما هنالك من يسأل تحت أي عنوان كنا سنقرأ كتابك ؟

اجيب و أقول : الأنسان و الطبيعة ..

بالتأكيد آخرون سيستعلمون عن سبب التركيز في أول آية و سورة على الأسنان ؟

أرد و اقول لعدة اسباب منها بايولوجية و صحية و وظيفية متممة و مكملة لدور و اهمية بقية اجهزة و اعضاء جسم الانسان و أخرى نفسية لها صلة بمظهره و شكله الخارجي .

بالطبع سيردون و يقولون : كان من الاجدر ان تعطي الاولوية لأعضاء اساسية و رئيسية و مركزية لها اهمية اكثر و اكبر للحياة !

أجيب : أنا احترم رأيكم و لست بالضد منه ، بل و أتفق أن كل أعضاء الجسم لها أهميتها و دورها و بخلاف ذلك لابد أن تحدث تحورات و تغيرات في هيئتها و تركيبتها و من ثم تنتفي الحاجة الى وظيفتها و بالتالي يمكن ان يضمحل العضو او يبقى له اثرا بسيطا ، وحتما ذلك كله لايجري الا بالتدريج و المرور بمراحل مختلفة و حسب الظروف البيئية و الطبيعية و التي ربما يستغرق مئات الالاف او الملايين من السنين ، و الامثلة على ذلك عديدة لسنا في صدد ذكرها ، اما اختيار الاسنان قبل غيرها من الاعضاء فكان ذلك لأسباب ذكرتها اعلاه ، اضافة الى دواعي و بواعث سياسية سنتطرق اليها في سياق المقال هذا ، و قبل الخوض بشيء من التفصيل لجملة تلك الاسباب لابد ان نذكر ان الانسان قضى اكثر من تسعة و تسعين بالمئة من حياته و تأريخه في طور الوحشية ، فلابد انه استخدم اسنانه في بعض تلك المراحل كوسيلة للدفاع و الهجوم و الانقضاض على الخصوم و الفرائس ايضا .

أما من الناحية العلمية و العملية فأن الاسنان تقوم بمهام قطع و مزق و طحن الأكل و خاصة الصلب و الجاف منه و بالتالي تسهل وظيفة و عمل بقية اعضاء الجهاز الهضمي و الذي يقوم بدوره في نهاية الأمر بأمتصاص و نقل الطاقة بكافة انواعها الضرورية الى دم الانسان .

قد يعاني الانسان الكثير من الالام و الاوجاع الحادة و القوية من جراء تسوس و تآكل و التهاب اسنانه و لثته و كذلك من ما يترتب منها من ضرورة زيارة الطبيب و اجراء الفحوصات و عمليات الغسل و التنظيف و الحشو و القلع و قطع الاعصاب و احيانا ملئ بعض الفراغات في الفك بمواد عظمية خاصة او تصويرها بالاشعة السينية او معالجتها بأشعة الليزر او أقامة الجسور في فكيه أو تركيب الأسنان الاصطناعية عليهما ، والعمليات هذه تكلف و قتا و انتظارا و احيانا مبالغ مالية كبيرة ليس في وسع و امكانية أي من كان توفيرها و تسديدها .

و أذا مافقد الأنسان أسنانه أو حتى بعضا منها لأسباب تتعلق بالأهمال و الكسل و عدم الوعي أو بالفقر أو بالوراثة أو بتقدم السن أو لنقص مادة الكالسيوم و الفلوريد في الغذاء و الماء الذي يتناوله و يشربه ، فلن يكون بمقدوره تناول العديد من أنواع الأكل بشكلها الطبيعي و المعتاد و بالتالي سيحرم من متعة التلذذ بها ، و من الجانب الآخر انه سيصاب بأضطرابات و عقد و امراض نفسية كالخوف و الشعور بالنقص و القلق أو التشرد الذهني و عدم التركيز و عدم الثقة بالنفس و ربما امراض نفس

المزيد

Ya Şêşimis tû bi deye xatira Hesenî zerbaba ,
Def û şibaba ,
Qûdis û Mekeh û Medîn û Ka’ba ,
Êzdînê Mîr babê baba ,
Mezinê çendî sihaba …

Ya Şêşimis tû bidî xatira dûrra sipîye ,
Pedşayê bêrîye ,
Surra heq ya sultan Êzîye …

Ya Şêşimis tû bide ye xatira melik şêsine û xêrêt sefîla ,
Şêrpik û çira û perî û qendîle ,
Tû bi xatira dergeh û dîwanêt sultan Şîxadî kî …

Ya Şêşimis tû bideye xatira her heft melekêt kibîr ,
Azrayîl, Cebrayîl, Derdayîl, Şemnayîl, Mîkayîl, Ezazîl û Ezrafîl ewin her heft melekêt kebîr ,
ji berî xasa û çendî bedîl ,
wê di destê wan de mifte û kilîl ,
Ew di rawestayine li hizreta melikê celîl …

Ya Şêşimis tu bi deye xatira melekêt ber rojê , çawîşê Şêşimis , Berces melek , mişterî , midîyan , E s’ed , qedîbilban , hecam , Amadînê şemsa , Mendê şerîf û Mendê tokil kî …

Ya Şêşimis tû bideye xatira ixtîyarê muxfî surr , li ser pira selatê , hadir, Qadir, Nadir û Cencerê cabir , Cabirê rafi’il kerim , qesra cehwerî binyat , melekê fênîyê , qubet libdor il’alî , bi qedrê ‘Umranê hindî kî …

Ya Şêşimis tû bideye xatira mezin meydana meleka ,
li ser holê sekinî Derwêş qatan , serdarê heştî siwarê malêt Adîyan , pîrê libina ,nefesa Êzî , şex Mend , Nasirdîn û Sicadîn , Sitîya ês , Pîrafat , xatûna fexra , Rabî’a ‘Edewîya , zimzim , qubet il bidor , bi qedrê Êzdînemîr kî …

Ya Şêşimis tû bi deye xatira kaniya sipî , seyid el kewin , hewid il kewdel , bukrêt bukir , tobedarêt qedîm , berê şêx Ehmed ,şêx Şelal , pîr Bub , pîr Mendê gor , delîlê behra , Zincil , Werraq , Miş’el , Miştêî , surra Tawisî Melek , tû bideye xatira her hefit kurêt pîrê li derê mîr Amadîn kî …

Ya Şêşimis tu bi deye xatira pîrî Gos , pîrî Kemal , pîrî Mecirmafa , reşê Gareyî , Guhar zer û Zer guhar , Şeswar , Seyid el bedew , dara Qewala , Sitîya Ês maka Şîxadî , qapîya reş qapîya miraza , miraza xudan miraza , miraza erd û asmana bi çite ber wê qapîyê ……..

Ev du’aye min ji zar devê qewilzanê hêja û jêhatî berêz ( MERWAN BABIRI ) li meha nîsana 2006

المزيد

                       Bi destûrî Xwedê

1. Sibeyeke ji tarîye,

Karê wan û mirinê kirîye,

Ka werin ji me ra bêjin: xêrê we ji me ra kirin çiye?

2. Sibeyek ji hale,

Ser wan bûye qîr û qale,

Ji me ra bêje: xîret û namûs çi heye li bale?

 

3. Sibeyek şeve,

Birime cîyê heqan û hisêbe,

Wan hisab nîne ji mêl pêva.

 

4. Bin Ademê mal şirîne,

Her roj vedihewîne,

Ewî hisab bi mirinê nîne.

 

5. Bin Ademê zinêkare,

Bi şev û roj guhdare,

Lê emin nabe şermezare.

 

6. Zinêkar û kifar her du buxtane,

Li dinyayê belane,

Li axretê windane.

 

7. Heta nîva emrî li dinê bî,

Ji nîvê û paşî li ser rê bî,

Ji wê paşî tevlî dojê bî.

 

8. Di nîvê emir da îlm kir,

Li gel tolazên gundî xwe keşxe kir,

Ji wê paşî xwe ji axretê bê mefer kir.

 

9. Ka ev çavê li sertaserî?

Ka ew dewra xweş bi te ra dibuhirî?

Te hisab nedikir diçî nav agirê gurî?

 

10. Ka ew çavê te yê îşaretê?

Ka ew yarên te digirtin ji neyî, ji qewmîyetê?

Te hisab nedikir ji axretê?

 

11. Birime baxê gula, gula sor ewicî,

Gul  di baxan da qurmiçî,

Yî bê temen bû, ne di dericî.

 

12. Birime baxê gula, gul navê,

Dostên Xwedê têne silavê,

Bê esil ketine davê.

 

13. Gula bînin û bixemilînin,

Gulên baxa temen tê nînin,

Rezên bê şûrhe nehevînin.

 

 

14. Hatî cêşê atqatê,

We heq nîne li vê qewmîyetê,

Fexir gêle wê li pey me tê.

 

15. Wan bigrin û bînin,

Hisab kin, wan bihesibînin,

Ji telpên giran ew şûn va dimînin.

 

16. Zebênîyên zav vehizirîn,

Şûrê zirav seqa kirîn,

المزيد

كيفية التعرف على النصوص الحقيقية

للديانة الايزيدية

 

كمقدمة سريعة و مختصرة وبالاعتماد على الدراسات المقارنة يمكننا تعريف الديانة الايزيدية بأنها امتداد و تواصل لبعض الديانات الهندوايرانية ممتزجة بديانات ميزوبوتاميا ، اي ان طقوس و نصوص هذه الديانة مبنية و مرتكزة على فلسفة تمتد في جذورها الى اكثر من ستة الاف سنة . و الايزيديون يعتقدون بالحلول و التناسخ في فلسفتهم الدينية و هذا يعني وجود علاقة مباشرة بين الله و الانسان دون الحاجة الى وسيط ( نبي و كتاب مقدس منزل ) .

و ان الطقوس و المراسيم و الاعياد و المناسبات الدينية للايزيدية كثيرة و معروفة لسنا الان بصدد ذكرها ، اما فيما يتعلق بالنصوص فجدير بالذكر انه في القرنين الحادي عشر و الثاني عشر الميلاديين أقيم في لالش مؤسسة فكرية ادبية فلسفية اصلاحية شارك فيها فلاسفة و شعراء و متصوفين كبار منهم ( الشيخ عدي بن مسافر الشامي المولد الهكاري الاصل ، و عدي الثاني و الشيخ حسن العدوي و الشيخ فخر و البير ره ش و درويش قاتان ودرويش تاجدين و هه سه دى ته وري و داود بن ده رمان و آخرين ).

و ان تلك المؤسسة هي التي قامت باجراء بعض الاصلاحات الاجتماعية و الاقتصادية في المجتمع الايزيدي و حافظت على ما هو جوهري و اصيل في الجانب الفكري الفلسفي لتلك الديانة القديمة مع اضافة افكار ومواضيع جديدة و قد تم وضع ما هو قديم و جديد في نصوص ادبية شعرية سميت ب ( الاقوال ـ الابيات ـ القصائد ـ الادعية ـ خزيموك ـ بايزوك ـ روباري ـ لافز و غه ريبي) و ان تسعون بالمائة منها هي باللغة الكوردية لاهل منطقة لالش ( الشيخان) ، اما الباقي فهي باللغات العربية و الفارسية و ( التركية ) و اكثرية تلك النصوص ترتل بالحان مختلفة تسمى ( كوبري ) و يتكون اكثرية تلك النصوص من مجموعة من الابيات الثلاثية  او الرباعية المقطع تسمى ( سه به قه ) .

اما مضمون و مواضيع تلك النصوص فهي عديدة و متنوعة و محاورها هي ( الله و الملائكة ـ الانبياء و الاولياء و الانسان ـ الطبيعة و الكون )  و بمجملها تعتبر منظومة فكرية خاصة و يمكن اعتبارها الاساس الروحي و الفلسفي للشعب الكوردي  كما وانها في الوقت نفسه اغناء لمكتبة التاريخ و الادب و اللغة و الموسيقى الكوردية . و ان رجال الدين الايزيديين حافظوا على تلك النصوص في صدورهم و ظلوا يتناقلوها شفاهيآ جيل بعد جيل و عبر مئات السنين و من الطبيعي ان يطرأ عليها بعض التغير و الحذف و الاضافات و لكنها حافظت على جوهرها و شكلها العام و الاساسي .

نعم استطاع الايزيدييون حماية الكثير من تلك النصوص و الحفاظ عليها بالرغم من تعرضهم لاكثر من 72 فرمانآ و حملات الابادة الجماعية و التي شنها عليهم المسلمون ( العرب و الترك و الكورد )

المزيد

   

    QEWLÊ XEWRÊ

 

     Bi destûrî Xwedê

 

1. Derketim li xewrêye,

    Kifş dike stêra sibêye,

    Lalişe xwedanê qubêye.

 

2. Xewrê derketim dere,

    Min dît du mêr li bere,

    Yek Pîr Mende, yek Pîr Omere.

 

3. Birme usif naza,

   Wan derga, wan derwaza,

   Laliş heye ciyê miraza.

 

4. Birme li wêye,

    Ciyê mirazê me lêye,

    Banga min ber kekêye.

 

5. Birme bereke xebîr,

    Mîrek heye, ew di mîr,

    Cî û mikan daye destê mêrê feqîr.

 

6. Cî û mikan dane destê qelendera,

    Dengekî tê li wan sera,

    Me Şerîfedîn bawere.

 

7. Çi aşiqekî serpoşe,

   Muhibî kasa coşe,

   Dikirî, qe nefroşe.

 

8. Dikirî wa mişterî,

    Ew çi qumaşê ser berî,

    Tu nizanî malê here, yan serî.

 

9. Ew çi qumaşê xezînê,

    Ew qumaş tu car nayê kirînê,

    Pêştirî merîfetê û nasînê.

 

10. Sûkê wa delalin,

      Heçî qumaşî bale,

      Bila wî qumaşî xwe bikin helale.

 

11. Çi qumaşî neqşî hûre,

      Ew qumaşê lomay nûre,

      Ew qumaşê yarê xefûre.

 

12. Ez behrim, tu gerî,

      Ez siyarim, tu perî,

      Ez mîrim, tu miclisî,

      Ez erkanim, tu qursî…

 

13. Ez qursim, tu celîlî,

      Ez celalim, tu delîlî,

      Ez girîvanê Ezîz Melek Fexredînim.

      Girîvanê Melek Fexredîn pê dighîştin,

      Xafila loma ez dikuştim.                  

 

14. Xafila ez dikuştim loma,

      Pêş min va revî kome,

     Xerqê ji qudretê, tac û tacpoş,

     Xerqê Şîxadî loma dike minetê.

                  

15. Me dike pîraniyê,

      Ew dereca mîraniyê,

      Ew dereca xerqeye,

      Xerqe libsê Siltan Êzîdê meye.

                  

16. Kaf û nûn ne dibirin bere,

      Hatin zora dibirin ne dikirin nase,

      Erş û kursî tev di nase.

 

17. Xaliqo herî hetanî herî,

      Ewil hosta tuyî – bêje pirsa esehî rastî,

     

المزيد

Şîna Aşiqan

 

Bedelê feqîr hecî

Elmanya 2003

 

Dema dilber neçar bûyî xatirê bixiwaze û dûr here ,

bi rûkên wêda firmêskên dilkeser û kovandara hatine xiwar ,

destên xiwe ji bo xiwedê xiwe yê daliqandî li ser xaçê bilindkirin ,

lewa jî tiracîdiya xaçkirina hezretî Îsa dubare bû ,

ewî daxiwaz ji celada kir , hinekê lêxistina bizmara li esr dest û pên wî gîroken ,

da ku ji xaça xiwe were xiwar û rondikên qîza xiwe bimale …….

 

Dengê nalîn û ofînên min jî gehiştin tev dera , li erda û hem jî li ezmana ,

mestî sikranim ,

ketime coreke giran ,

bûme nexiweşekî pirr bê hal ,

taya mirinê ez girtim ……

 

li ezmana firîşte û horîya semaya xiwe ya perwestinê ya kû li dora Xiwedê dikirin û dizivirrîn rawestandin û kirine govenda Mewlanayê romî ,

dakû bîrewerya aşiqê mezin Şemsê tewrêzî li darxin û hinekê beşdarî xemên mirovan bin û piştevanîyê li wefadara bigirin ……

 

Belê ji bo xema dilê me ,

Bûdayê hekîm kenîya xiwe ya her û her deqîqeyekê rawestand û beşdarî xemên me bû ,

li Gelgamişê somerî   û  mîr Mihê êzidî  sivik bû karesata mirinê ,

hinekê xiwe ji bîr kirin piştî bi halê me yê perîşan zanîn û gotin :

tenê aşiq zîndîne û nemirin ……

 

Ji bo xatira derdê me ,

li Bexdayê Helac dûbare sax bû ,

Helac li gemyekê yî siwar bû û bi robarê Dîcleda bo sefereke tim û tim û nevegerr di ço û banî dikir :

ezim Xiwedê û ,

Xiwedê eşqe û ,

tenê aşiq Xiwedê nas diken ……

 

Ne her eve ,

Beko ewan jî , li kiryarên xiwe peşîman bû û lêborîn ji Mem û Zînê xiwest,

Û soz da çu carên din bê dilya aşiqan neke ……

 

Temûzê Babilî jî şîn gêrra û mana xiwe li cîhana bin erdî dirêj kir û êdî ne xiwest vegerre ,

المزيد

            SILAVÊD   MELEK  FEXREDÎN

 

            Bi destûrî Xwedê

 

1. Silavêd Melek Fexredîn ji wer tên,

Ji behrêd kûr tên,

Telebê melkê xefûr tên.

 

2. Silavêd Melek Fexredîn ji erda tên,

Ji ba xasêd bi nîşan tên,

Telebê melkê rehman tên.

 

3. Silavêd Melek Fexredîn ji Padşayî nabihure,

Heçî fehm û aqil serî da heye her û here,

Dê nesîhetêd têya Siltan Êzîd çak hilgire.

 

4. Riya Êzîd da destê nezana,

Ew pê xebîr nebûn bi tu erkane,

Lome ji wan nakim, heqê wane.

 

5. Padşayê mino yî bêrîye,

Riya Êzîd bi destê xasa dispêrîye,

Dayîm ruhêd momina dihijmêrîye.

 

6. Ew fikre, fikreke bi taqete,

Hincîyê ruha bi ebadet û micadete,

Ew ruhe li ba Xwedê ye bi ezete.

 

7. Heqe em bifikirin,

Li heft qapîya bi bihurîn,

Ji ew paş li dîwana mîr biwesilîn.

 

8. Ez birime dîwana mîr,

Danî ber min şêx û pîr,

Birime hizreta melkê celîl.

 

9. Ez birime ba wîye,

Hincîyê xebîr nebû bi cime’tîya,

Dikêşane destê zebênîya.

 

10. Ewin zebênîyêd pir wesfete,

Natirsin ji tu milete,

Xeyrî birayê axretê bi taqete.

 

11. Ewin zebênîyêd pir xedare,

Ew bi gazî û heware,

Bi kesî ra naaxivin bi zare.

 

12. Dibêjme we xwedanêd kura,

Dê diajone tarîya û muxatira,

Zêde tên gunehkarêd bira.

 

13. Dibêjme we gelî yara,

Riya yar û birê axretê mekin bazara,

Da li roja axretê we nehavêjne dojê û devêd mara.

 

 

14. Gelî bira tirsa min ji wêye,

Banga min ber mewlêye,

Ya Xwedê, horî têne rêye.

 

15. Tirsa min ji wane,

Horîya xêl hilanî ser çavane,

Bûne dav û diçine pêşiya xasane.

 

16. Ezîzê min, em hatin,

Bi riya Padşayî xebatin,

Şikir, horîya em ne diaxavtin.

 

17. Li ezmana bû bangîne,

Li meleka bûye şayî û mizgîne,

Bi xêr hat Ezîz Melek Fexredîne.

 

18. Li  ezmana  bûye xebere,

Horî xemilîn kesk û sor û zere,

Bi xêr hat Fexrê babzere.

 

19. Ez birime wan cîya,

Hatine pêşiya min telebêd ewlîya,

Dîndara Siltan Êzîd bi tenê ye esilîye.

 

20. Ku birme wê navê,

Kêşame cîyê silavê,

Birêne horîya û davê!

 

21. Her hûn birêd min yê dilgirin,

Bi şirîniya horîya nefikirin,

Da li dîwanêd xasa biwesilin.

 

22. Ezîzê min, em bi vê yekê ne di înkarî,

Xafila û gunehkara bavêje dojê û devê marî,

المزيد